محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

371

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

بخش نخست موسى اسرائيلى است يا مصرى ؟ كم و بيش همهء مفسران و شارحان تورات و قرآن همراىاند كه كليم اللّه موسى ( ع ) ، از بنى اسرائيل است . تبارنامهء او در روايات منابع اسلامى چنين است : موسى پسر عمران [ پسر يصهر : از اضافات برخى منابع ] ، پسر قاهت پسر لاوى ، پسر يعقوب - كه اسرائيل لقب داشته است - و در تورات چنين : موسى پسر عمرأم ، پسر قاهت ، پسر لاوى [ پسر يعقوب ] . مادرش نيز « يوكابد » دختر لاوى است كه در مصر زاده شد و عمّهء شوهر خويش عمرام نيز بود و دو پسر - هارون و موسى - و يك دختر - مريم - براى شوى خويش آورد . « 1 » گفتنى است كه نام « موسى » را بيشر گزارشگران ، نامى مصرى دانسته و از ريشه‌اى به معنى آب و درخت گفته‌اند ، اينك پاره‌اى از سخنان آنان : طبرى و ابن اثير گفته‌اند : نام موسى مصرى است كه در زبان مصرى كهن ، فراهم آمده از دو واژه به معنى آب و درخت بوده است و از اين روى اين نام را بر او نهاده بوده‌اند كه او را از ميان آب و درخت گرفته بودند كه آب را در مصرى - و به گمان خطاى آنان در قبطى - « مو » و درخت را « سا » يا « شا » مىگفته‌اند ؛ آلوسى نيز گفته است : نام موسى عجمى ( - غير عربى )

--> ( 1 ) . تاريخ ابن خلدون ، 2 / 92 ؛ تاريخ يعقوى ، 1 / 33 ؛ تاريخ طبرى ، 1 / 385 ؛ تفسير طبرى ، 1 / 279 ؛ الكامل ابن اثير ، 1 / 495 ؛ مروج الذهب مسعودى ، 1 / 61 ؛ نيز : سفر خروج ، 6 : 20 ؛ سفر اعداد ، 26 : 58 - 59 .